Via per l domesdì vegnarà portà dant l lurier de restaure architetonich e l se dejoujer didatich del manufat, ge lascian lèrga a aprofondimenc dediché al arlevament de la èves, coche l vegn fat te nosc raion, e ai studies storics e linguistics rencuré dal Istitut. La scontrèda jirà inant con n moment de confront, cher de la prejentazion publica, con meises de lurier avertes a la comunanza, a arlevaèves e a pascioné, pissèdes per regoer stories, testimonianzes e idees che servirà a programèr la scomenzadives del davegniir e a valorisèr de pien chest nef ben comun.
L bait de la èves l é n unicum, n belije per la Majon di Fascegn. Se trata de n element etnografich de valuta e valor straordenères che l porta dant na storia sota fata de vita, se n jir e vegnir de retorn te val, contan l lurier sajonèl e n leam istintif co la tradizion alpina. Con chest projet, Fascia pel endò dir la sia sun n argoment anché più che mai fondamentèl per l ecosistem a livel mondièl. La storia e la enrescida scientifica portèdes dant dal Istitut à da esser de la comunanza e no demò biot per la comunanza, acioche la popolazion del post posse dalbon se sentir protagonista de sie patrimonie culturèl e naturèl.
Te chesta vijion, la co-projetazion col teritorie raprejenta n valor enjontà etich e fondamentèl per ge jir encontra a che che la comunanza se speta e per respetèr sie derit de esser pèrt ativa tel contèr sia storia e sia cultura. Logà ju ti pre enlongia la senta del Istitut e del Museo Ladin de Fascia, l Vidor de la èves arà n percors didatich e botanich endotà ence de essenzes locales e coltivazions tradizionèles, tolan endò su na pratega storica fondamentèla per la economia rurèla de la val, e la fajan doventèr n laboratorie multidisciplinèr vif.
Descheche sotrissea la Diretora del Istitut Cultural Ladin, Sabrina Rasom: «Chest projet no l é demò la biota recostruzion storica e la conservazion de n ben etnografich. Scriver e renovèr noscia storia e noscia identità l é da fondament demò se sion bogn de la viver inant con gran respet per l ambient e per l ecosistem. L Vidor de la èves se viventea tras la vijion de n museo modern: n lech olache la cultura e l lengaz ladin dialoghea co la sostegniboltà ambientèla, desmostran coche identità, lengaz e cultura ladina, slow turism, economia locala e patrimonie antropologich pel se armonisèr perfetamenter.»
L intervent l é stat portà inant tel chèder del projet european Horizon Europe DIGICHer, de chel che l Istitut Cultural Ladin l é partner atif. Aldò de sie fins, l Istitut à tout su i prinzipies CARE (Collective Benefit, Authority to Control, Responsibility, Ethics), che I revèrda la valorisazion partezipèda del patrimonie. Se tarta de na strategia orientèda a tor ite a na vida consapevola e etica la desvaliva realtèdes del teritorie – dal setor economich e culturèl a chel linguistich e sozièl – per fèr a na moda che la comunanza sie la dreta vardièna e la protagonista de sia ritajon storica e culturèla.
Traduzion di Servijes Linguistics del Istitut Cultural Ladin de Fascia
(Sa.Ras)




