Venerdì, 17 Aprile 2026 - 20:42 Comunicato 1014

De vourstell en pfinsta nomitto kan MUSE
Der MUSE klòfft de sprochen va de lòntschòft: s hòt de digitaln lisnviarung as ladin, as bersntolerisch ont as zimber 

Traduzione in mòcheno

[Mòcheno] Ver en projekt “I derzeil der MUSE… en òlla de sprochen”, der museum baicht inn de nai inklusiv  jorzait petn gilt gem en de trentinische sprochminderhaitn abia lebet pahalter va de lokal kultur.
En de vourstell van nain viarung, as hòt se gahòltn en pfinsta nomitto as de 16 van oberel, hom toalganommen der viarer van MUSE Massimo Bernardi, petn òrbetgrupp Glaichkait, Ònderstkait, Inklusivkait, de viareren van Dinst ver de Sprochminderhaint ont ausbendegen nètzn va de Autonome Provinz va Trea’t Elisabetta Sovilla, ont der ibergeber van rettor en de naiekaitn ver de sprochminderhaitn va de Universitet va Trea’t der learer Jens Woelk. S hom toalganommen a por klassn va  studenten ont studentn van sprochminderhaitn as toalnemmen en projekt.
Il professor Jens Woelk dell'Università di Trento, delegato del Rettore per le iniziative a favore delle minoranze linguistiche [ MUSE]

Der MUSE - Der Bissnschòftmuseum va Trea’t mòcht an bichtegen tritt envire keing a lòntschòftderzeil mear derstellt ont inklusiv. S mòcht toal van projekt “I derzeil der MUSE… en òlla de sprochen”, de mearsprocheg opfer tuat se raichern va drai bichtega sticker ver de lokal identitet: de nain digitaln viarung as ladin, bersntolerisch ont zimber.
S ist nèt lai an oa’vòchega technische ibersetz, ober derkennen s gilt van a kultural ònderstkait. 

An zòmmprojekt: schual, lònt ont innrichtn
De nain viarungen kemmen araus van a zòmmòrbet va viar jor as sicht der MUSE en zentrum van an netz zbischn de schual ont de lokaln gamoa’schòftn. De zòmmòrbet van schualer (bail de zait va Bècksl Schual-òrbet) hòt gem de moglechkait za leing drinn sprochkompetenzn ont original punktn.

Bichte ist de zòmmòrbet pet en Dinst ver de Sprochminderhaitn ont ausbendegen nètzn va de Autonome Provinz va Trea’t, as de nètzòrbet unterstitzt hòt van òlla de sèlln as gaòrbetet hom ver za mòchen guat envirgea’ der projekt: Scola Ladina de Fascia on Comun General de Fascia, Zòmmschualn Insitut Persn 1 ont Tolgamoa’schòft Hoa Valzegu’ ont Bersntol (Bersntoler tirl), Schualninstitut Folgrait Lavrou Lusérn, Dar Toalkamou von Zimbarn Hoachebene ont A türle afti Zung.

Men mu’ zuagea’ pet en smartphone
De nain viarungen, gamòcht en Easy to read vurm (laicht za lesn), kosten nicht ont men mu’ sa schaung dirèkt van aigene smartphone; de sai’ inklusiv, asou as koa’na kognitiv ont sproch grenzn hòt; derzua de sai’ a stuck van an global mosaik, avai de gea’ derzua en de 13 sprochen as schoa’ sai’ en MUSE (balsch, taitsch, englesch, spanisch, franzosesch, russisch, albanesesch, arabesch, chinesesch, rumenesch, ukrainesch, urdu ont bengalesesch). Pet en drinnkemmen van drai naia sprochen, der museum mòcht an bichtegen tritt keing en de sprochminderhaitn ont en unterstitz va de museumkultur as derkennt ont unterstitzt de mearhait van identitetn as en Trentin sai’.

“Derbail as men baiter gamòcht hòt der projekt MUSE…en òlla de sprochen - sok der viarer MUSE Massimo Bernardi - de mearsprochegkait ist nia tschbunnen kemmen lai abia an ibersetzung, ober abia an plunder ver za gem bèrt en de ausònderkaitn ont en de kulturalmediazion. De sprochgrenzvraihait ist an bichtegen tritt ver za bècksln an kulturplòtz en an plòtz en beil as e se hearn òlla guat u’ganommen, dòs billt song u’nemmen ont en lisnen autea’ se. Der projekt van drai trentiner sprochminderhaitn geat no en doi be, avai s kimmp derkennt der sai’ bichtege kultural bèrt ont de bichtekait za tea’ sòchen as gea’ keing en de kulturalglaichkait.

Ibersetz gamòcht van Sprochtirl va de Tolgamoa'schòft Hoa Valzegu' ont Bersntol

(cdt)


Immagini