Venerdì, 18 Settembre 2026 - 12:19 Comunicato 2672

Scontrèda a Lusern tel ambit de la scomenzadives per l otanteisem cedean de la Cordanza De Gasperi-Gruber
Mendranzes linguistiches, na storia de Autonomia che vèrda envers l davegnir

Traduzione in ladino

[Ladino] Un moment de confront dintornvia la storia, l percors de recognosciment e stravardament e la prospetives per l davegnir per la mendranzes linguistiches del Trentin. Chisc i argomenc protagonisć de la scontrèda “La mendranzes linguistiches del Trentin, 80 egn do la Cordanza de Paris”, stata en sabeda passèda aló da la Sala Bacher de Lusern. L apuntament, metù a jir dal Assessorat a la promozion de la cognoscenza de l’Autonomia de la Provinzia autonoma de Trent e endrezà da la Fondazion Museo storich del Trentin e dal Istitut zimber/Kulturinstitut Lusérn, l fèsc pèrt de la scomenzadives dedichèdes al otanteisem cedean de la Cordanza De Gasperi-Gruber.
Convegno “Le minoranze linguistiche del Trentino, 80 anni dopo l’Accordo di Parigi” [ Archivio Ufficio Stampa PAT]

“L otanteisem cedean de la Cordanza De Gasperi-Gruber l é na ocajion emportanta per fèr na riflescion sul valor de l’Autonomia e sul recognosciment e l stravardament de la desvaliva identitèdes linguistiches e culturèles che caraterisea nosc teritorie – à sotrissà l assessor provinzièl a la promozion de la cognoscenza de l’Autonomia, Simone Marchiori – Da la scontrèda de anché vegn fora coche la comunanzes zimbra, mochena e ladina sie n patrimonie prezious per l Trentin e per sia Autonomia. Stravardèr sie lengac, sia storia e sia tradizions vel dir tegnir su na pèrt fondamentèla de noscia identità, ma ence vardèr envers l davegnir, fajan a na moda che chesta comunanzes posse seghitèr a viver e a ge passèr sie patrimonie a la neva generazions”.

A envièr via la reflescion l é stat l diretor generèl de la Fondazion Museo storich del Trentin, Giuseppe Ferrandi, che l à rejonà del percors che à portà mingol a l’outa al recognosciment de la mendranzes linguistiches del Trentin, che timpruma no vegnia nience nominèdes. N passaje “da invisiboltà a visiboltà”, madurà tras n debatit politich e culturèl che à trasformà un argoment che timpruma no vegnia nience conscidrà, te na costion zentrèla ence per la prospetives per l davegnir del Trentin.

Sul percors de evoluzion de l’Autonomia e sui strumenc de sconanza de la mendranzes linguistiches à rejonà enveze Jens Woelk, de l’Univesrità di Studies de Trent. Woelk à sotrissà coche la Cordanza De Gasperi-Gruber, enceben che la sie nasciuda te n contest geopolitich e con referiment mascimamenter a la mendranza de lengaz todesch del Sudtirol, l’abie envià via n lonch percors de atuazion, tratatives e partezipazion de la mendranzes medemes. N percors che à portà mingol a l’outa a svilupèr semper de più i strumenc de autonomia e che, per la mendranzes linguistiches del Trentin, à abù n passaje de gran emportanza co la lege proviznièla n. 6 del 2008. Una normativa – à recordà Woelk – che à metù en doura sistemes de stravardament desferenzié, tegnan cont de la carateristiches e di besegnes desvalives di gropes linguistics,  renforzan i prinzipies de partezipazion e de raprejentanza de la comunanzes enteressèdes.

Anselmo Vilardi, de la Fondazion Museo Storich del Trentin, à enveze metù dant n intervent dintornvia “I Cimbri di Luserna. La tutela e la valorizzazione delle minoranze linguistiche: lo sguardo degli altri (1946-2004)”.
A la scondtrèda, peèda via col salut de la presidenta del Kulturinstitut Lusèrn Monica Pedrazza, à tout pèrt ence i raprejentanc de la comunanzes linguistiches del Trentin Willy Nicolussi Paolaz, del Istitut Zimber/Kulturinstitut Lusérn, Sabrina Rasom, del Istitit Cultural Ladin Majon di Fascegn, e Leo Toller, del Istitut Culturèl Mochen/Bersntoler Kulturinstitut.
Sie intervenc é stac na ocajion per n confront dintornvia la esperienzes e la prospetives de chesta trei comunanzes, che se dèsc ju per stravardèr, valorisèr e uzèr fora sie patrimonie linguistich, storich e etnografich.

La scomenzadiva fajea pèrt de la rassegna “Sentinelle di pietra” e del program de evenc pissà dal Assessorat a la promozion de la cognoscenza de l’Autonomia en ocajion del otanteisem cedean de la Cordanza De Gasperi-Gruber.

Retrac e intervistes sun chest link

Traduzion di Servijes Linguistics e Culturèi del Comun general de Fascia

(cdt)


Immagini