Martedì, 17 Novembre 2026 - 17:38 Comunicato 3481

L convegn te Sala Depero l à serà l program de scomenzadives per i 80 egn de la Cordanza De Gasperi-Gruber. A la delegazion sorba ge é stat donà la bandiera del Trentin
Mendranzes linguistiches e Autonomia, Marchiori: “La endesfida l é de fèr viver la comunanzes"

Traduzione in ladino

[Ladino] Stravardèr n lengaz no vel dir demò recognoscer sie derit: l é de besegn de comunanzes vives, olà poder rejonèr chel lengaz, olà poder ge l passèr a la generazions neves e seghitèr a stèr. Chest l é l fil che à vidà l convegn “Mendranzes linguistiches e Autonomia: derit al lengaz e perspetives per l davegnir”, che l à serà a Trent l program de apuntamenc per i 80 egn de la Cordanza De Gasperi-Gruber. A la fin del convegn, l assessor provinzièl per la promozion de la cognoscenza de l’Autonomia, Simone Marchiori, l ge à consegnà la bandiera del Trentin a la delegazion del Serbski institut / Sorbisches Institut de Bautzen, te la Germania: n segn de recognosciment e de dialogh anter comunanzes che spartesc l medemo lurier per stravardèr sia identità linguistica e culturèla.
Assessore Marchiori - 80° Autonomia - Minoranze linguistiche [ Veneri - Archivio Ufficio Stampa PAT]

“L stravardament de n lengaz no pel se fermèr al recognosciment de n derit: l domana comunanzes vives, olà poder rejonèr chel lengaz, olà poder ge l passèr a la generazions neves e seghitèr a esser n element de identità condividuda – chestes la paroles del assessor Marchiori -. Per chest l é de gran emportanza se confrontèr con esperienzes desvalives e entener coche la politiches linguistiches posse jir adum con cheles che sostegn la vita di teritories: ocajions de lurier, servijes, coleamenc e la possiboltà per la persones de seghitèr a stèr aló. Da chest pont de veduda na Autonomia forta la é fondamentèla, ajache la ge dèsc l met a n teritorie de defener e valorisèr la carateristiches de sia comunanzes”, l à sotrissà.

Tel consegnèr la bandiera, Marchiori l à donca recordà l segnificat e l à vardà inant: “Me augure che da chesta scontrèda se envie via n percors che vegnarà endò fat tel davegnir, bon de meter en rei i teritories de mendranza, de favorir l barat de bona esperienzes e de ge fèr front adum ai problemes comuns. I lengac de la mendranzes l é un di pilèstres de noscia Autonomia: i tegnir vives vel dir investir tel davegnir de la comunanzes che tegn su chisc lengac”.

L convegn, endrezà te Sala Depero del Palaz de la Provinzia, l à metù a confront l'esperienza de la mendranzes linguistiches trentines con chela sorba, tolan ca l raport anter stravardament di lengac, svilup di teritories e perspetives de la comunanzes.

Do l salut de benvegnù del assessor Marchiori, l dadoman l é scomenzà co la prejentazion de la comunanzes linguistiches storiches del Trentin da pèrt de la dirigenta del Servije mendranzes linguistiches e relazions esternes, Elisabetta Sovilla, e de chela sorba, che vif te la Sassonia e tel Brandeburgh, da pèrt de Mĕto Nowak.

La pruma sescion de lurier l à revardà i strumenc de stravardament de la mendranzes e la perspetives per l davegnir, coi intervenc de Paul Videsott de la Ledia Università de Busan, Mattia Zeba de EURAC Research e Anastasija Kostiuenko-Kessler del Serbski institut / Sorbisches Institut, che l'à rejonà de la situazion linguistica te la Lusazia de sot. Videsott l à recordà en particolèr l smendrament dramatich di lengac de mendranza te duta l’Europa, e l à uzà fora desche fatores che deida de più tegnir su sia doura l obligh de i durèr a scola e te la aministrazion publica e l aer n’autonomia spezifica finalisèda a stravardèr la mendranzes.

La seconda sescion, moderèda dal medemo Videsott, l'à revardà l raport anter revitalisazion linguistica e davegnir di teritories. Lutz Laschewski e Mĕto Nowak del Serbski institut à prejentà la politiches de svilup de la mendranza sorba e la metodes metudes en doura per revitalisèr l bas sorabo. Dapodò l é stat portà dant la esperienzes trentines: l videosalut de Matteo Nicolussi Castellan, president de la Magnifica Comunità degli Altipiani Cimbri, e l intervent de Andrea Nicolussi Golo su la condivijion e la colaborazion, col ejempie del projet de co-living. Do l é stat l intervent de Edoardo Felicetti, procurador del Comun general de Fascia, su la ocajions e endesfides del turism, e chel de Franco Moar, ombolt de Palù del Fersina, sui projec sperimentèi per fèr ruèr jent a stèr te Val dei Mòcheni.

À serà su l convegn na meisa torona istituzionèla moderèda da Jens Woelk de l’Università de Trent, con Katia Vasselai, presidenta de l’Autorità per la mendranzes linguistiches, Roland Verra, president de la Union Generela di Ladins dla Dolomites, e Lutz Laschewski. Desche argoment, l besegn de passèr da politiches fates per la mendranzes a politiches fates dessema co la comunanzes, col les tor ite te la dezijions che revèrda sie davegnir.

Da mezmesdì, i fenc e la touses del Zenter de formazion profescionèla ENAIP de Tieser i à enjignà per i partezipanc na cercia de douces tipics ladins, mochegn e zimbres.

Retrac e intervistes per endrez del Ofize stampa

Traduzion di Servijes Linguistics e Culturèi del Comun general de Fascia

(cdt)


Immagini