Venerdì, 13 Novembre 2026 - 13:09 Comunicato 3435

En sòmsta as de 14 ont en sunta as de 15 van òlderhaileng, kan Granasol van Ladiner Kultur Institut va San Giovanni di Fassa, an set letratercoral offet en òlla de baiber va de Fassa Tol
Majon di Fascegn, an zòmmring ver za gem bèrt en de identitet pet de ladiner baiber

Traduzione in mòcheno

[Mòcheno] En sòmsta as de 14 ont en sunta as de 15 van òlderhaileng, va um 9.00 finz um 18.00, kan Granasol van Ladiner Kultur Institut “majon di fascegn” ka San Giovanni di Fassa, bart se hòltn an ausòndern letrater stage offet en hundert baiber, fassane oder as lem en Fassa Tol, haupspiler van an zòmmring ver za gem bèrt en de identitet.
Der letrater stage bart offet sai’ en bem as bill toalnemmen aloa’ oder ver gruppn va kamaròtten aa, koskrittn oder familie va mearer generazionen (nu’ne, mame, tochtern ont neven zòmm). De letrattn barn òlla zòmm kemmen klaup en a digital ont multimedial ausstellung gamòcht en de nètzmuseum bail euroregionaln, kulturaln nazionaln ont internazionaln. De iniziativ mòcht toal van europeische projekt Horizon Europe DIGICHer, bou as der Ladiner Kultur Institut an aktiv partner ist.
Nemmen toal en letrater stage ist umensist, s hòt plòtz ver hundert baiber. S hòt zait za schraim se inn finz zamitto va de 13 van òlderhaileng. Ver za vrong òndra nochrichtn kònnt men u’riaven der Ladiner Kultur Institut.

La sede dell'Istituto Culturale Mòcheno a Palù del Fersina [ Foto Archivio Istituto Culturale Mòcheno/Bersntoler Kulturinstitut]

A gschicht durch pilder, stimmen ont gadenk ver za gem form en lebete pahalter van alpine minderhaitn van gamoa’schòftn.

De urgschicht va de iniziativ vinnt de sai’na burzn en an zòmmring schoa’ guat u’pfònk van Kulturinstitut Lusérn, as s ist der earste gaben za gem lem en doi austellletratprojekt ver de baiber ont ver en bichte plòtz as de hom en de pèrg gamoa’schòftn. Der doi toalnemmmodel ist guat u’ganommen kemmen, bideraussertschauck ont vernaiert van Ladiner Kultur Institut, as hòt de zòmmòrbet vourstellt en Bernstoler Kulturinstitut aa. Zòmm, de drai storische sprochminderhaitn van Trentin de hom se zòmmgaleick untn an oa’zege titl “"BURTZAN / BURZN / REIJES", bourt as en de zimber, bersntoler ont ladiner sproch song bill “burtzn”.

S barn kemmen gamòcht zboa schòrtn va letratn: van a sait letratn va vour en schbòrz ont bais asn a schbòrze untersait ont pet an neutralesche ausdruck ver za meing sa vourstelln en museum, asou za kennen gem bèrt en plick, en de zoachen va de zait ont en sèll as s tschicht song bill; va de ònder sait letratn pet de vòrm va de ouber sait van laib as mear spontan ont informal sai’, an iatn bart kriang a digitalcopi pet a hoacha definizion.

De ausstellung bart nèt lai sai’ za schaung, ober de bart sai’ pet an ausòndra architektur ont za meing lisnen aa: de tschichter van baiber barn sai’ toalt ont lebet gamòcht durch derzeiln ont liadler as de aigene sproch, ver za lòng sechen en de òllgamoa’ as durch de tschichter van doin baiber sicht men der stolz za trong envire de tròchtn.

No de sai’na riven, der Institut hòt u’ganommen de prinzipn CARE (Collective Benefit, Authority to Control, Responsibility, Ethics) van projekt DIGICHer, ver za gem gilt en de pahalter. S ist an ausònder vurm ver za nemmen inn en an etische vurm de mearer lòntschòftn - va de birtschòft ont kultural sait as de sèll va de sproch ont sozial - ver za mòchen hearn en de gamoa’schòft za sai’ pauer ont haupspiler va de gschicht ont va de kultur.

Durch der doi etische paispil, de iniziativ versichert en de gamoa’schòft an vurm za hearn se pesser ont raichern der storische letratarkiv van lònt, ont mòchen hearn sai’ der letrat en de lait as letratart kemmen sai’. A zòmmòrbet ver za denken ont òcht gem en de personal ont va de gamoa’schòft gschichtn. Asou derkennen s baib abia  ònglpunkt van a gamoa’schòft as schenkt kultur, sproch ont identitet ver za paun au a zukunft en de hoachen pèrng.

Ver nochrichtn
Istitut Cultural Ladin “Majon di Fascegn”
Strada de la Pieif, 7 – 38039 San Giovanni di Fassa - Sèn Jan (TN)
Tel: 0462 764267  |  Email: info@istladin.net   |  Sito web: www.istladin.net

Ibersetz gamòcht van Sprochtirl va de Tolgamoa'schòft Hoa Valzegu' ont Bersntol

(cdt)


Immagini