Contèr tras retrac, oujes e memories condividudes per ge dèr forma al patrimonie vivent de la comunitèdes alpines de mendranza.
La scomenzadiva la é nasciuda da n projet envià via con suzes dal Istitut zimber - Kulturinstitut Lusérn, che prum a metù en esser l projet fotografich e espositif dedicà a la femenes e a sia pèrt fondamentèla te la comunitèdes da mont. Chest model partezipatif e espositif l é stat sobito tout su, reinterpretà e redeclinà dal Istitut Cultural Ladin, che l à tout ite te la colaborazion ence l Istitut mòchen - Bersntoler Kulturinstitut. Ensema, la trei comunitèdes linguistiches storiches del Trentin se à metù adum sot l titol "BURTZAN / BURZN / REIJES", paroles che ti trei lengac zimber, mòchen e ladin vel dir apontin “reijes”.
Tedant al obietif vegnarà fat doi foti desvalives: da na man, retrac en prum pian en bianch e fosch sun fon demò neigher e esprescion neutra, che i jirà tel percors museèl con chela de tirèr l’atenzion demo su la intensità de la veièdes, sui segnes del temp e su la espressività sćiantiva del mus; da chel’autra, retrac a colores a mez bust e na foja più spontèna e informèla, che i ge vegnarà donà sobito a vigniuna de la partezipantes tel format digitèl a auta definizion.
L alestiment no sarà demò vijuèl, ma l sporjarà na rica compojizion architetonica sinfonica e uditiva: i retrac de la femenes sarà compagné e viventé da la registrazions per lengaz mère de cianties, narazions, confidenzes e museghes tradizionèles, moscian al gran publich l orgolie e la vita zipié sun musc de femenes vardiènes de idioms preziousc e vives.
Aldò de sie fins, l Istitut à tout su i prinzipies CARE (Collective Benefit, Authority to Control, Responsibility, Ethics) del projet DIGICHer, che i revèrda la valorisazion partezipèda del patrimonie. Se tarta de na strategia orientèda a tor ite a na vida consapevola e etica la desvaliva realtèdes del teritorie – dal setor economich e culturèl a chel linguistich e sozièl – per fèr a na moda che la comunanza sie la dreta vardièna e la protagonista de sia ritajon storica e culturèla.
Con chest paradigm etich, la scomenzadiva ge garantesc n benefizie concret a la coletività col jir a smaorèr e ajornèr l archivie fotografich e storich del teritorie, ge dajan apede a la persones toutes ju la piena titolarità e consapevoleza de sia parbuda. N percors che se poja su la responsaboltà condividuda de la memoria e sul respet e cura de la stories personèles e comunitères.
A chesta vida vegn recognosciù te la femena l fulcher che dona cultura, lengaz e identità recaman equilibries e crean davegnir per la mont.
PER INFORMAZIONS
Istitut Cultural Ladin “Majon di Fascegn”
Strada de la Pieif, 7 – 38039 San Giovanni di Fassa - Sèn Jan (TN)
Tel: 0462 764267 | Email: info@istladin.net | Sito web: www.istladin.net
Traduzion di Servijes Linguistics del Istitut Cultural Ladin de Fascia




