Giovedì, 26 Febbraio 2026 - 16:27 Comunicato 482

Ka Trea’t der Earste Regionalto ver de ladiner, ver de bersntoler ont ver de zimbern
Guglielmi: “men ist nèt hoaveite, ober s praucht a zukunft ver de ladiner, ver de bersntoler ont ver de zimbern”

Traduzione in mòcheno

[Mòcheno] S hòt se gahòltn ka Trea’t as de 24 van hourneng der earste Regionalto ver de Sprochminderhaitn vourtrong van regional assessor Luca Guglielmi ont organisiart va de Autonome Region Trentin-Südtirol. En trèff hom toalganommen de innrichtn, de derstelltn van kulturalistitutn, de auskenneta lait ont kuntschòftn va de sportbèlt ver za klòffen iber sèll as s ist ont de zukunft van ladiner, van bersntoler ont van zimber gamoa’schòftn.
“Der zil van doi earste Regionalto ver de sprochminderhaitn - hòt er unterstraicht der assessor Guglielmi - ist gabiss nèt sai’ hoaveite, ober derkennen ont gilt gem en an sistem as schellt hert hòltn de kultural, de sproch ont de tròcht pahalter asou bichte ver en inser lònt aa benns de globalizzazion ont de bècksln van insern zaitn sai’ òlbe mear gahasse”.
[ Archivio Ufficio Stampa PAT]

“Der doi to – ist er envire gòngen der assessor Guglielmi - geat au van belln lòng kennen en òlla de lait as lem en Trentin-Südtirol  de doi ausònderkait van lander bou as sai’ de ladiner, de bersntoler ont de zimbern ont der gilt as de doin derstelln ver de identitet va de gònze inser region”. 

En schaung de zukunft, der assessor hòt gem klor de richtung za gea’ no: “De sprochminderhaitn miasn guat sai’ za leing zòmm zboa bichtega neat: derhòltn ont vernaiern. S vernem geat au van bissn za sai’ oa’zege ont ausònder, ont s vernaiern geat durch de sprochpolitik as funzioniarn ont vernaier sai’. En de doin leistn jarder de doi politik hòt gem bichtega riven, as sai’ kuntschòft van a guata òrbet va ber as òll to hòt tschuzt ont gamòcht kennen de insern drai sprochminderhaitn”.

Der bilanz van to ist guat: “Ber meing song as de insern sprochminderhaitn sai’ zunt ont schaung en de zukunft pet vroakait, stòrch van sai’na burzn ober guat za gea’ no en de bècksln”. 

Glaim en de istituzional gadònk, der trèff hòt gem a bichtega moglechkait ver za klòffen zbischn lender ont innrichtn. “S ist nèt lai an moment ver za vaiern - hòt unterstraicht de Sabrina Rasom, viareren van Majon di Fascegn - ober de ompòrt van a konkret noatekait ver za ausklòffen se zbischn òlla de sprochgamoa’schòft as sai’ as de regional ont provinzal lòntschòft. S ist an moment ver za verstea’ de beiln tritt za mòchen ver za gea’ no en de schitzgasetzn - zbischn de sèlln mear bichte ver za unterstizn de minderhaitn - ont ver za klòffen direkt pet de Regionen ont de Provinzn, asou as de lander ont de kultural institutn meing zòmmòrbetn ver de zukunft”.

Iber en tema van vernaiern hòt klòfft de Claudia Marchesoni, viareren van bersntoler Kulturinstitut: “Vernaiern ist bichte, bavai plaim stiller bill song auhòltn de nain strategi. Ver de inser gamoa’schòft, de zukunft ist de sèll za òrbetn zòmm pet de òndern sprochminderhaitn ont òndra taitscha minderhaitn: zòmmpintn ont zòmmprojektn hèlven za versterchern s gilt ont de ear va de sprochidentitet ont nutzn der òlltoprauch va de sproch”.

Ver de zimber gamoa’schòft, abia schoa’ vouraus tsòk van viarer van zimber kulturinstitut Willy Nicolussi Paolaz, de gasetzmittln as schoa’ sai’ mòchen guat òrbetn: “S vernem ont s vernaiern gea’ durch direkta sprochpolitik, pet an ausònder òcht en de jungen generazionen. De òrbet keart de schual, de media, de digitalizzazion ont de museum, as zòmmnemmen direkt de jungen ont gem de moglechkait za gem gilt en de sproch aa keing de suacher ont de schualbèlt”.

Bail der To, finz as de viara van merz en inngòng van regionalsitz mu’ men sechen de kunstòrbetn as trong kemmen sai’ van ladiner, van bersntoler ont van zimbern, an òndra moglechkait za verglaimern de lait ont de suacher en de kulturalraichekait van storische gamoa’schòftn van lònt.

Pilder, vrong ont letratn notschauk van druckomt: https://drive.google.com/drive/folders/1UsJ36C5LgV_zsm_vOsAss81EX42h3xO4?usp=sharing

Claudia Marchesoni, viareren van bersntoler Kulturinstitut

(cdt)


Immagini