An “imprenditorial” Trentin schoa’ bail de zaitn va Ulisse
En Vlarotz ist en liacht trong kemmen an plòtz va metalveròrbet va de Bronznzait
Traduzione in mòcheno
[Mòcheno] S kemmen araus ausòndra sòchen van archeologesn untersuachen en Balkof va de de Gamoa’ va Vlarotz, en Bersntol bou as s Omt ver de archeologesn pahalter van Provinzal Ouberregiar ver de kulturalpahalter en liacht trong hom an òltn zentrum ver za veròrbetn s kupfer, as zbischn de leistn van XIII ont der XI jorhundert v.C. gaòrbetet hòt. De òrbetn ver za grom arau, gamòcht af 1.600 m hoa, sai’ regiart va Paolo Bellintani ont envirtrong va Acronos. S bichteste as arauspfuntn kemmen ist sai’ de 11 schmèlzeiven, pet dernem platz va reastòrbet ont velaicht lucknstrukturn: men klòfft va de heacheste zeil va eiven pfuntn finz iaz en sud van zentralostleche Alpn. De plinder, organisiart varschaindlechen batteri ver za mòchen sa òlbe òrbetn, sai’ noat gaben ver za bècksln de kalkopirit en kupfer, durch momentn as finz af 1.200 °C bòrm gaben sai’. De schlacken, as birkle bolten gaben sai’, sai’ ka pèrg ano gaborven kemmen. Sèll as pfuntn kemmen ist zoacht an baitern ring: en oriental Trentin sai’ pfuntn kemmen mear abia 200 platz ver de veròrbet van kupfer, ont de mearestn sai’ van 1300-1000 v.C. De untersuachen af de plinder va de Bronznzait song as s kupfer as en de Alpn gamòcht kemmen ist, ist nèt lai do glaim verkaft kemmen, ober vèrrer aa, va de Skandinavia finz en Puglia. An “imprenditorial” Trentin schoa’ bail de zaitn va Ulisse.
De òrbetn ver za groum arau barn riven keing en de leistn van leistagest ont men tschbinnt za gea’ baiter en 2027.
Pet de untersuachn hom sa grenzn kennt an archeologesn plòtz va ungefer 3.000 mq, toalt en zboa: oum pet an eimegen plòtz bou as sai’ de òrbetplinder, ont unten, ka pèrg ano, bou as de schlacken sai’.
De òrbetplinder hom glaicha karaktern: de sai’ oriantiart nord-ovest/sud-est ont de hom an kanton a’ne mauer keart keing nord-est, as billt osng keing en tol ano. S ist moglech as de sai’ a stuck va echta batteri va eiven, ver za mòchen sa òlbe òrbetn. Men miast ober song as ausònderkaitn aa gip, iberhaup en de greas, van beil as men òndra untersuachen mòchen bart ver za vinnen zoachen iber en bos as de praucht kemmen sai’.
Iaz plaip offet de vrog va bou as der sèll gònze kupfer garift ist. S bart gabiss praucht kemmen ver en lokal metalbèrk, ober, benn men schauk de analisi as en de leistn zboa’sk jor gamòchet kemmen sai’ af hundertn zaig va de europeise Bronznzait, men versteat as s en bolten regionen van kontinent aa praucht kemmen ist, va de Skandinavia finz en Puglia.
Ibersetz gamòcht van Sprochtirl va de Tolgamoa'schòft Hoa Valzegu' ont Bersntol
(cdt)
Immagini