Di Redjong Eîstria gehöart azpe aministratziong dar Kroatzia in di Redjong boda lebeta a storega belesa kamòuschaft boda iz sèmm sidar hèrta: in gröazarste toal vodar redjong khemmenda genützt ufitzièll di zboa zungen belesch un kroato un vor da sèll in trèff hattma geredet pittnåndar vo bia zo schütza un bia zo geba mearar vèrt in zungmindarhaitn.
Dar redjonàl asesór vor di zungmindarhaitn Trentino-Alto Adige/Südtirol Luca Guglielmi hatt geschikht an video bodar hat gemecht starch in groaz vèrt boda hatt disar trèff. Ditza daz sèll bodar hatt khött: “Ånemmen di vortretar vodar Redjong Eîstria billz soin gemuant stercharn di pintom tra üs, a pintom boda hatt soine burtzan in di stòrdja un in di bölle boda alle habar zo geba an groazan vèrt in zung un kulturàl identitét von ünsarn kamòuschaftn. Di Redjong Trentino Südtiról in dise djar hatt gelekk panåndar a groaza esperiéntz übar bia auzohalta un vürzovüara di zungmindarhaitn, gegruntet nèt lai zuarzogeba gèlt schütz, ma daz earst vo allz aulegante edukatìf struméntn un okasiongen boda di zungen mang khemmen geredet un gelebet alle tage. Konfrontarnse pinn sèll boda khint getånt in Eîstria iz a gåntz bichtega oportunitét zo vorstiana pezzar baz zo tüana: aftna sait mabar zoang bazpar håm getånt biar in ünsarne lentar vor di ladinar, di möknar un di zimbarn, afta åndar mabar khennen åndre esperientzan boda machan raichar in européan debatte übar bia zo schütza di zungmindarhaitn. In an kontèkst hèrta mearar globalizart, auhaltn da zung pluralitét billz soin gemuant darhaltn an schatz boda hatt an vèrt vor alle, un stercharn di pintom zbisnen in kamòuschaftn”.
Di vitze vorsitzaren Acquavita hatt vürgevüart di Redjong Eîstria un da belese Kamòuschaft un di nòrmen bodase schützan. “Di Redjong Eîstria hatt zungen un kultùrn uantze bobar schützan un auhaltn pitt groaza pegaistarung. Darzuar in initziatìvan boda ågian dar belesan zung – saiz azpe ufitzièll zung, saiz azpe muatarzung vodar belesan kamòuschaft boda lebet ka üs – di Redjong haltet au ettlane åndre prodjèkte zo schütza di dialèkte von lentar vonar earde, bol khlumma, ma raich un lente pitt mearare kultùrn boda lem pittnåndar. Vor daz sèll pinne mèchte kontént vo disan trèff, bodaz hatt zuargètt zo khenna vo nåmpum di politike un di initziatìvan vodar Provìntz vo Tria un asó böllate azta in di djar boda khemmen magatma auleng konkrètege mittarbatn pròpio übar bia zo schütza pezzar in kulturàl un linguistìk schatz”, asó hatta khött di vitze vorsitzaren.
Batel hatt gezoaget di prodjèkte vürgevüart zo schütza da belese zung. Zbisnen disan prodjèkte izta dar sèll zo haba hèrta mearar tabéln afte beng geschribet in di zboa zungen, di kürs zo lirna da belese zung vor di ågestèllte in di öffentleschen dianst vodar Redjong un vor di khindar in di kroatege khindargart, un di Tg atz belesch boda khemmen gelatt seng in di lokàl televisiongen un gehöart in radio. Zbisnen in initziatìvan izta khent gedenkht dar bichtege Festival vodar Multikulturitét, a manifestatziong boda nemmen toal fölk knöpf, kòre un tåntz kompanie vo ettlane natzionàl kamòschaftn vodar redjong.
Torbica hatt, anvétze, geredet von Festival istroveneto, augelekk vodar Unione Italiana pinn zil zo geba vèrt dar zung istroveneta, da djüst muatarzung von hèrtz vodar natzional belese kamòuschaft in Eîstria. Dar Festival iz gerift atz soi XV editziong un iz gekreschart alle djar mearar un haüt magar vorleng an raichan kalandardjo un an toal boda ågeat in kantzü gesunk in disa zung. Di Redjong Eîstria hatt darzuar vürgevüart an protokòll z’arbata pittnåndar pittar Unione Italiana, pinn stattn un pinn kamöündar boda disa zung iz no geredet, di sèlln boda håm untarschribet in protokòll lengse untar zo schütza un auzohalta di zung istroveneta, haltante o kunt ke di iz khent inngeschirbet in Redjister von kultural schatz vodar Kroate Republìk.
An åndadar bichtegar prodjèkt geat o in khindar un in djungen von schualn boda auz pa djar machan prodjèkte boda ågian pròpio in storege, kulturàl, natùral un linguistik schatz von soin lånt. A konkrètegar modo abezogeba in naüng djeneratziongen, traditziongen, mode un kostümm un darzuar stercharn di identitét.
Vor di istitutzionàl grüaz, izta khent gezoaget khurtzar film gemacht von Prèss Åmt vodar autonome Provìntz vo Tria übar di trentinar zungmindarhaitn, zimbarn, ladinar un möknar: dena izta khent draugeredet pittnåndar, ’z håmda genump toal darzuar in vortretar vodar Redjong Eîstria di diridjenten von Dianst vor di zungmindarhaitn un auzantn sachandarn vodar Provìntz Elisabetta Sovilla, di toalnemmaren vodar Autoritét vor di zungmindarhaitn Chiara Pallaoro, dar conseier de Procura Bernardino Chiocchetti, boda nåsteat in linguistìk politike von Comun General de Fascia, di pürgermaistarn vo Palai in Bersentol Franco Moar un vo Lusérn Matteo Nicolussi Castellan di vorsitzaren von Kulturinstitüt: Tea Dezulian, von ladinar kulturinstitut “Majon de Fascegn”, Patrizia Bocher von Bersntoler Kulturinstitut un di Monica Pedrazza von Kulturinstitut Lusérn. ’Z soinda o gest di dirèktör von kulturinstitüt un di funtzionardje von Dianst vor di zungmindarhaitn un auzantn sachandarn vodar Provìntz.
Foto un film von Prèss Åmt
Download pildar un interviste da
Übarsetzt von Schaltarle vor di zung von Toalkamou vodar Zimbar Hoachebene
