Martedì, 12 Maggio 2026 - 08:42 Comunicato 1257

Se n jir dai raions da mont o i viventèr endodanef? Stories che conta l segnificat de stèr amò te chisc lesc aldidanché
“Noi restiamo qui – Giovani storie montanare”, n podcast audio documentèr de Marco Romano e Sara Sartori

Traduzione in ladino

[Ladino] Restèr, jir de retorn, cerner. Te n temp olache l destin di raions da mont l é a mez anter l esser scherpent e poder aer de neva ocajions, “Noi restiamo qui – Giovani storie montanare” l ge dèsc ousc a na generazion che à dezidù de stèr sa mont con consaputa e de mudèr l teritorie te n lech de vita, lurier e davegnir.
Chest l nef projet del METS – Museo etnografico trentino San Michele portà dant en jebia 30 de oril al Castello del Buonconsiglio, tel chèder del Trent Film Festival.
Il Museo degli Usi e Costumi della Gente Trentina, importante museo etnografico a San Michele all’Adige

Spartì su te diesc puntates, l podcast nasc da na enrescida sul teritorie fata da Marco Romano e Sara Sartori te desvaliva valèdes del Trentin, dai raions più fora de man a chi più turistics. Cher de che che vegn contà l é chinesc joegn anter i 25 e i 40 egn che i spartesc esperienzes personèles e profescionèles che à sia reijes tel teritorie, con na veièda sćiantiva e da anchecondì su la vita sa mont.

Sia stories conta cernudes desferentes ma che va ampò a una: zachei à dezidù de jir a stèr ti raions da mont e zachei de auter, vegnù su te chisc lesc, l à volù restèr, col portèr inant la ativitèdes de familia o col envièr via neva esperienzes profescionèles leèdes al teritorie.

Vegn fora a chesta vida vijions e projec che, co la endesfides da duc i dis, fèsc entener la dificoltèdes e la oportunitèdes del viver sa mont aldidanché. Sia oujes conta de n leam fon col teritorie, de sie amor per i raions da mont, fat de struscies e ocajions, e les met al luster percorsc desferenc ma che à i medemi valores: rencurèr l ambient, respetèr la reijes culturèles, saer inovèr zenza perder l'identità.

Anter i protagonisć: artejegn, bachegn, gestores de uties e cobies joenes che viventea saeres e prateghes da zacan a na vida da anchecondì. Sia stories, binèdes su te la valèdes de Rabbi, Concei e Cembra, fin te Fascia, Fiem e Primier, met adum n chèder de vita da duc i dis caraterisèda dal se dèr ju, dal saer e dal esser bogn de ge fèr front a la dificoltèdes con determinazion. Anter la oujes toutes su, chela de na tislera che porta inant a na vida neva la tradizion del artejanat, de n arlevador che sperimentea produzions sostegniboles, de na gestora de na utia che vif l teritorie da mont desche n lech per se scontrèr, e amò apede de na cobia con n fon leam co la cultura ladina. Vegn fora stories concretes de touses e fenc che, con sie lurier de ogne dì, con anteveder e resilienza, i moscia tant feruscol che l é l viver sa mont, engaissé dal respet per sia reijes, dal coraje e dal esser bogn de ge fèr front a la fadia.

La esperienzes de chisc joegn vèrda al davegnir, a tach con n mond daite rich e consapevol. L projet porta dant n chèder desvalif e rich di raions da mont no desche lesc fora de man e de pecia emportanza, ma desche laboratorie de prateghes da anchecondì, olache competenzes, creatività e cognoscenza del limit vif adum con na spenta forta 
envers l davegnir. No mencia la endesfides ma se ge fèsc front con determinazion e capazità de fèr projec.

“Noi restiamo qui – Giovani storie montanare” l é n envit a scutèr e a pissèr:  n viac sonor olache se enterza stories, cernudes e prospetives, col ge dèr neva vita e fondament a n mond che muda.

Produzion: METS – Museo etnografico trentino San Michele
Ideazion e enrescida: Marco Romano
Registrazion, tai e finalisazion: Sara Sartori 

Traduzion di Servijes Linguistics e Culturèi del Comun general de Fascia

(cdt)


Immagini