Minoranza mòchena

[Mòcheno] S hèrz van Bersntol geat bider au van sai’na derver. Pet secks naia kantern zuazolt van PNRR, drai ver en vernaiern va Palai en Bersntol ont drai ver de sicherkait van ben ont ver en dèster mivern se, de Autonome Provinz va Trea’t hòt an toplete zil: giltn s storische ont...

[Mòcheno] Van aupaun van an nain kiosk as gip an dinst en de vil bònderer as gea’ as de pèrng en bider zan plòtz leing de boan inngabòcksn van bòlt, pet an pèrg ont an agritur as verpessern de dinstn, gem naia moglechkaitn en de jungen ont en de lokaln bèrkn ont bider bèrt gem en...

[Mòcheno] S vòngen u’ de òrbetn ver za mòchen der nai sitz van vraibellegan pompiarn van Oachpèrg ont van nai gamoa’pausitz van Oachpèrg, an òrbet gabellt va lòng van lait ont pfrok va de distrektualunion va Persn ver za versichern as der lokal va zivilschutz guat funktioniart,...

[Mòcheno] Pet en verglaimern se van u’vòng van schualn as bart sai’ en mitta as de 20 van leistagest, de Provinz va Trea’t, denkt en de familie as hom studentn as gea’ en de zboate schual, inngahòltn de u’learòrbetn aa, za tea’ pazaitn innzoln de tauerkòrt ver de...

[Mòcheno] Versichern an sitz ont òrbetnplatz, unterstizn naia projektn, envire trong de digitalizzazion, versterchern s bèrt van lander: s sai’ de doin de temen en zentrum van Euregio Days 2025 en European Forum va Alpbach (EFA). Va de 16 finz as de 19 van agest 2025 òlls hòt keart um...

[Mòcheno] Virm ont naiekaitn ver en Euregio unter de reflektorn: bail de Euregio Awards va haier - der Euregioprais ver de jungen suacher ont der Euregioprais ver en vernaiern - de junga suacher, de bèrker ont de vernaier van Euregio Tirol-Südtirol-Trentin hom klòfft iber en tema as de...

[Mòcheno] Verpessern de pèrglander bill song as men miast versichern a rèchta zòmmheng no de storische ont kultural konformazion van platz. Der doi ist der zil as bail de vria va de sima van agest sai’ u’gaheift de òrbetn en de gamoa’n va Palai en Bersntol, va Garait ont van...

Si avvicina il fine settimana più atteso dell’estate, quello di Ferragosto. Musei, castelli e i luoghi della cultura - tra storia, natura ed archeologia -che compongono la rete provinciale trentina rimangono aperti anche venerdì 15 agosto con numerose proposte: dalle mostre alle visite...

[Mòcheno] En lai viaraontzboa’sk mu’netn, TreC Mamma hòt gabèckslt s hearnse mama ver mearer abia viartausntòchthundert baiber, ont hòt gem de moglechkait ver òll baib za kemmen notschauk bail de nain mu’netn as men traget ist. Van u’vòng van agest de applikazion TreC Mamma,...

En vraita as de 18 van heibeger um vinva ont a hòlbs nomitto en Piazza Garibaldi (Vaon) ka Pieve Tesino, barts kemmen inngabichen “Gapètt va glos. Leggende Per Via. Gschicht va hausiarn en ost Europa”: an laf en de kunstòrbetn va Luigi Ballarin ont de gschichtn va Mauro Neri ver za...

[Mòcheno] De provinzaljunta hòt u’ganommen en vraita as de 11 van heibeger, pet a mosnemm voutschbunnen van kulturasesor Francesca Gerosa, der bando 2025 ver za unterstitzn a toal projektn enviretrong van etnografische museum derkennt va de autonome Provinz va Trea’t, ver de doin...

[Mòcheno] Discover Mountain Jobs ist an summer kamp va EUSALP as noschauk en bòlt ont en de òrbetbèrkn van holz offet en de jungen as hom zbischn de 18 ont de 26 jor. Haier ist der Trentin as innlont de toalnemmer tscherlt, an zòmmtrèff as tauert drai to en Rontschai’ ont ka Tesero...

[Mòcheno] S hòt se gahòltn en mitta as de zboa ont en pfinsta as de drai van heibeger en derstellsol va de Region Trentin-Südtirol der earste internazionaltrèff as de toponomastik van storische sprochminderhaitn en Balschlònt, gabellt van regional assessor as de sprochminderhaitn Luca...

[Mòcheno] De Struttura Programmi van sitz va der Rai va Trea’t, pet de hilf van Kulturinstitutn va Palai en Bersntol ont en Kulturinstitut va Lusern, hòt zuagaleick mearer stickler va radiosendungen pet en titl “Le lingue germaniche del Trentino. Mòcheno e cimbro dal principio”. De...

[Mòcheno] Gem bèrt en de projektn as leing en earste plòtz ont en an ausòndern, original ont bidernomòchen vurm de òrbetaussicht en de jungen as lem en de alpinelander: der doi der tema en de mitt van Argealpprais 2025, bail en jor va de presidenz va de autonome Provinz va Trea’t,...

[Mòcheno] An trèff as lòk sechen a por kultural trèffn: der Umgekearte teater, an trèff as de gschicht ont as de zukunft van ladiner, de museum vourtschbinnen va de provinzal Ouberregiar, de ausstell asn plòtz van baiber en de zimbrische gamoa’schòft. De doin de temen van 19°...

[Mòcheno] Sait en pfinsta af de 19 van prochet 2025, men mu sechen klor ORF 1 ont ORF Sport asn gònze Trentinische lònt. Finz vour a por bochen ist moglech gaben za sechen de osterraiche ORF lai en a toal platz van Trentin, ont iaz, gèltsgott en an projekt as geat um en de politik va...

[Mòcheno] Ver zboa to en Palai en Bersntol hòt men drauklòfft asn derhòltn de pèrgheff ont as de lòntumpau ver za mòchen bider lem de alpine lòntschòft, bail an trèff organisiart van TSM-STEP Schual ver en Lòntregiar ont ver de Lòntschòft, zòmm pet en Bersntoler Kulturinstitut....

[Mòcheno] Durch an kritischn plick as en lem van a vòrt, de ausstell en Volkskunstmuseum va Innsbruck “unRècht! Gschicht va sozialeta unrèchtigkaitn” as ist toal van Museumjor 2025 va de Euregio, lont inn de lait za tschbinnen drau as an ettlena bitchtega ont prenneta questionen va...

[Mòcheno] Ver zboa to, as de draizena ont as de viarzena van prochet, en Palai en Bersntol, bart men drautschbinnen asn derhòltn de pèrgheff ont as de lòntumpau ver za mòchen bider lem de alpine lòntschòft, bail an trèff organisiart van TSM-STEP Schual ver en Lòntregiar ont ver de...

[Mòcheno] En sònsta as de 14 van prochet kan Filzerhof en Vlarotz tuat au de austell “Sguardi/Plick”, heff ont lòntschòft van Bersntol, a gschicht van bersntoler architekturn as sai’ de òrbet va jorhundertn va zòmmlem van mentsch ont va der natur. Der pasuach va de ausstell leik...

[Mòcheno] Interaktiv vourstelln, diskussion, tschbinn ont learspiln as de temen va de zòmmòrbet aus de grenz, gschicht, ausònderkait va de sproch ont òndra sòchen as enteressiarn va glaim de istituzion ont de lòntschòft: der projekt 'Euregio trèfft de schualn' hòt guat sperrt s...

[Mòcheno] Roasn en Tirol, Südtirol ont Trentin pet en zuch, der bus ont s soalpont ver a gònzes jor pet an oa’zege zeitl: der Euregio Ticket bart kirzlech eppes boreges sai’. S hom s es tsòk der president van Euregio ont va de Autonome Provinz va Poazn Arno Kompatscher zòmm pet en...

[Mòcheno] En sunta, en Robaan, oa’n van zentren va der zimbrische gamoa'schòft van hoaeim va Asiago, hòt se gahòltn de jorzòmmriaf van Komitat van taitschn- historischen- sprochinseln en Balschlònt. Der Komitat, as augòngen ist en 2002, klaup zua innrichtn ont vraischòftn as...

[Mòcheno] S hòt zait finz as de draisk van prochet ver za stelln vour de vrong asn bando enviretrong va de Provinz ver za schutzn ont bèrt gem en de lòntschòft ont en de hirtschòft. Pet an total va 3,2 milionen va euro, de doi hilf billt envire trong de projektn as belln verpessern de...

[Mòcheno] Van ma’ta as de 19 van moi ist moglech vourstelln de vrong ver za kriang an paitrog ver za derhòltn ont verpessern de pahalter as stea’ en de 32 trentinische gamoa’n as toalmòchen van sperimentalprojekt ver za mòchen bider lem de derver as reskiarn za kemmen verlòk. Der...

[Mòcheno] De Autonome Provinz va Trea’t kennt en de etnografesn museum, en de ekomuseum ont en de zentrum en de beiln as bèrt gem kimmp en de materialkultur, en de tròchtn ont en de kennen, a strategipahalter ver za gem bèrt en lònt. Lebeta platz va gadònkn ont identitet, de doi...

S geat envire der iter ver za prauchen de zuazoln u’gahenk en projekt Derver van PNRR as secht der Trentin òrbetn pet Palai en Bersntol ont s Bersntol.  Men ist noch za za mòchen a gara kuriart va Apac ver za mòchen drai òrbetn ver za leing en sicherkait ont verpessern de ben en de...

[Mòcheno] Bètterbècksln, s ovòll va de biodiversitet ont s òlbe mear verkear as de strosn van telder: der alpineplòtz ist noch za belln verstea’ bos as men mechet tea’ turch a zòmmòrbet van mearer regionen va de Europeische Union ver de Alpineregion (Eusalp), asou as de...

[Mòcheno] Der poemesch etnograf Giuseppe Šebesta (1919-2005) hòt s sai’ gònz lem praucht za nemmen au informazionen as en lem ont as de gschicht van gamoaschòft van Alpn, der hòt zuaklaup vil material as ist kemmen praucht ver de konferenzn ont ver de publikasionen ont iberhaup za...

Holz ont stoa’ sai’ de materialn as men praucht ver za paun de heff van pèrng: sai’ dinger as men vinnt asn lònt ont as de kemmen praucht en de haiser van pèrg ont as mòchen ònderst ausschaung de lòntschòft van Bersntol. Van hoff, as ist zan mearestn gamòcht van doin...

[Mòcheno] Va Trea’t ka Innsbruck ont dòra en de Schbaiz verpai ver Munchen, finz ka Lione ont bider zaruck turch Milan: der doi ist lai oa’n van roasn as men mu mòchen pet an oa’zege zeitl Interrail as geat en 33 Lander ont 30.000 platz pet an oa’zege zuch pass, turch de alpn...

[Mòcheno] oalnemmen ont glaich sai’ vour en gasetz: s ist sèll as pfrok hòt der Michael Gaismair en 1525, as ist gaben der vourstea’ner van pauerkriag en Tirol ont en Sòlzburg. Vinfhundert jor derno, s Jor van Museum van Euregio 2025 denkter, no en spruch “schaung envire”, asn...

[Mòcheno] S heiven se va de temperatur, zaitn va truckenkait ont ausòndern meteorologischen fenomene: de bècksln van bètter sai’ stòrch as de perg alpine balder aa. De auskeareta schon en de balder passiarn òlbe ofters ont s sai’ noat groasa òrbetn ver za leing sa en plòtz. En de...

[Mòcheno] En ma’ta sai’ kemmen en pasuach ka der bersntoler gamoa’schòft de Studentn va de Hoa Pildung va der ENAIP va Villazzan. Der to, as klòfft hòt van bersntoler heff, hòt se austoalt en zboa momentn. Zan earst hom se se pfuntn en de gamoa’sol va Palai. De studentn hom...

[Mòcheno] Pet a mosnemm u’ganommen va de Provinzaljunta no en vourtschbinn van president Maurizio Fugatti, s ist toalt kemmen s Provinzalfond ver de lokaln sprochminderhaitn, as ver en 2025/2026 va 726.517,24 euro ist. Derzuagem s pflichtrot va de Konferenz van Minderhaitn en sitz va de...

[Mòcheno] Der To va de òlt Mearsprochegkait, as va mearer jarder gahòltn kimmp, kimmp organisiart va de Universitet va Paozn en sitz va Priksen ver za gem en de studentn van ladinischen ont van taitschn hoachnschualn van Sudtirol elementn za meing verstea’ abia as auschaukt ont abia as...

[Mòcheno] Klòffen iber en lem as de pèrng, iber en alpine habitat ont iber de bètterbècksln, kennen de burtzn van Euregio Tirol-Südtirol-Trentin ont toalnemmen en europeische Forum va Alpbach: de doin ont vil òndra sai’ de moglechkaitn as de Akademi van Euregio 2025 gip. De òrbet...

[Mòcheno] Pet en titl “Junga as de pèrng: projektn va lem, va òrbet, va bèrk” de autonome Provinz va Trea’t, as haier president ist va de Òrbetgamoa’schòft, hòt tschèrlt abia trogtema der Argealpprais 2025, asou za gem stimm en de pèrngplatz tschèrlt ver za lem òll to,...

[Mòcheno] Schaung bos as tea’ de europeische istituzionen ka Bruxelles, verstea’ abia as òrbetet de europeische Union ont de international diplomati, klòffen pet de politiker ont hoacha viarer ont kriang kreditn ECTS (European Credit Transfer System) ver en aigene kurs va riftitl:...